Barbakan w Warszawie to wysunięte przed fosę, półokrągłe przedbramie przy Bramie Nowomiejskiej. Powstało około 1548 jako element miejskich fortyfikacji i zostało zbudowane z cegły jako dwukondygnacyjna basteja przejazdowa.
Jaka jest budowa barbakanu?
Budynek ma formę wysuniętej przed fosę, półokrągłej bastei z przejazdem. W dolnej kondygnacji znajdowały się strzelnice artyleryjskie, a w górnej zamknięty, kryty ganek z okrągłymi okienkami strzelniczymi na obie strony. Barbakan połączono z murem zewnętrznym szyją tej samej wysokości; w obszarze szyi i przed budowlą prawdopodobnie funkcjonowały mosty zwodzone.
Jaka jest historia barbakanu?
Barbakan powstał, by zwiększyć bezpieczeństwo wjazdu do Starej Warszawy przez Bramę Nowomiejską i zapewnić boczną obronę sąsiednich murów. Projektował go architekt Jan Baptysta z Wenecji, a na przełomie XVI i XVII wieku konstrukcję zwieńczono renesansową attyką. W pierwszej połowie XVII wieku przed barbakanu wzniesiono trzecią Bramę Nowomiejską w formie arkady zamykającej ulicę Nowomiejską.
Już od momentu budowy barbakan był w dużej mierze anachroniczny z powodu rozwoju artylerii. Wziął udział w obronie Warszawy tylko raz, podczas potopu szwedzkiego — wojska króla Jana Kazimierza odbiły go 30 czerwca 1656 z rąk szwedzkich. W XVIII wieku część barbakanu rozebrano, a w XIX pozostałości włączono w zabudowę miejską; część ściany wykorzystano jako ścianę kamienicy pod adresem Nowomiejska 24.
Jak przebiegały odbudowy i rekonstrukcje?
W latach 1937–1938 Jan Zachwatowicz kierował rekonstrukcją fragmentu murów i zachodniej części mostu barbakanu po rozbiórce stojących tam budynków. W czasie II wojny światowej zabudowa Starówki uległa zniszczeniu, a po wojnie Biuro Odbudowy Stolicy zdecydowało odsłonić pozostałości murów i odbudować barbakan. Rekonstrukcję przeprowadzono w latach 1952–1954 pod kierunkiem Wacława Podlewskiego, opierając się na XVII-wiecznych rycinach i wykorzystując cegły z gotyckich kamienic rozebranych w Nysie i Wrocławiu. Nie odtworzono szyi od strony miasta i nieprawidłowo zrekonstruowano zewnętrzną formę portalu wjazdowego.
Jak zwiedzać Barbakan w Warszawie?
Wewnątrz barbakanu znajduje się wystawa Muzeum Warszawy poświęcona miejscom obronnym Starej Warszawy; ekspozycja jest czynna w sezonie letnim. Historię barbakanu przybliża także muzealna trasa spaceru online zatytułowana Tajemnice Barbakanu i warszawskich murów miejskich.
Ciekawostki i upamiętnienia
Barbakan w Warszawie należy do kilku tego typu budowli w Europie. W 1956, z okazji trzystulecia wyzwolenia miasta, na wewnętrznym murze odsłonięto piaskowcową tablicę poświęconą żołnierzom i mieszkańcom walczącym podczas potopu szwedzkiego.
Informacje praktyczne
- Adres: Nowomiejska 15/17, 00-257 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: śr, sob 13:00–17:00
- Telefon: +48222774402
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (11 085 opinii)
