Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie to miejsce pamięci poświęcone żołnierzom poległym w walce o niepodległość. Znajduje się na pl. marsz. Józefa Piłsudskiego, w trzech środkowych arkadach kolumnady pałacu Saskiego; koncepcja grobu ma przypominać o ofiarach wojen, których tożsamości nie udało się ustalić.
Gdzie dokładnie stoi grób?
Grób zlokalizowano w środkowych arkadach kolumnady Pałacu Saskiego, na placu Saskim, obecnie nazywanym pl. marsz. Józefa Piłsudskiego. Środkowa arkada mieści grobowiec o głębokości około 1,5 m, wyłożony stalowym pancerzem i przykryty stalową płytą.
Skąd wzięła się idea Grobu Nieznanego Żołnierza?
Idea pochodzi z Francji po I wojnie światowej; pierwszy taki grób powstał w Paryżu w 1920 roku. Inicjatorem był Fryderyk Simon, który podczas wojny stracił trzech synów. Na fali tego przykładu powstawały podobne miejsca upamiętnienia także w Wielkiej Brytanii i innych krajach.
W Polsce pierwsze inicjatywy pojawiły się już w 1921 roku. Jako pierwszą polską realizację wskazuje się pomnik-płytę Nieznanego Żołnierza w Łodzi, odsłoniętą 22 marca 1925 roku. W Warszawie prace koncepcyjne i organizacyjne prowadziły komisje oraz komitety powoływane w kolejnych latach, co doprowadziło do wyboru lokalizacji przy Pałacu Saskim.
Jak powstał warszawski grób i kto go zaprojektował?
Warszawski Grób Nieznanego Żołnierza odsłonięto 2 listopada 1925 roku. W tym dniu do grobu złożono szczątki niezidentyfikowanego żołnierza, sprowadzone podczas ceremonii z cmentarza Obrońców Lwowa. Autorem rozwiązania plastycznego grobu był artysta rzeźbiarz Stanisław Kazimierz Ostrowski.
Przed odsłonięciem zdarzyła się inicjatywa anonimowego fundatora, który 2 grudnia 1924 roku złożył na placu Saskim płytę z napisem „Nieznanemu Żołnierzowi”. Okazało się później, że płytę ufundowało Zjednoczenie Polskich Stowarzyszeń Rzeczypospolitej; podobne płyty pojawiły się w wielu miastach Polski i niektóre z nich przechowuje Muzeum Wojska Polskiego, inne trafiły na cmentarze w Bydgoszczy, Chełmnie, Krakowie, Lublinie i Łodzi.
Zniszczenie, odbudowa i późniejsze zmiany
Pod koniec II wojny światowej grób uległ poważnym uszkodzeniom w wyniku wysadzenia kolumnady przez Niemców. W 1946 roku miejsce zostało odbudowane i ponownie odsłonięte. Obecnie grobem jest trójarkadowy fragment ocalałej kolumnady Pałacu Saskiego.
W latach 1990–1991 wystrój grobu zmieniono częściowo. W październiku 2023 roku w międzynarodowym konkursie wybrano projekt odbudowy zachodniej pierzei placu Piłsudskiego, który przewiduje odtworzenie kolumnady wokół grobu z subtelnym wyodrębnieniem oryginalnych arkad.
Ceremonia i służba przy grobie
Przy Grobie Nieznanego Żołnierza płonie wieczny znicz. Służbę pełni tu warta honorowa z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego.
W święta państwowe odbywa się uroczysta zmiana warty z udziałem najwyższych władz państwa.
Grób odsłonięto 2 listopada 1925 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: Pl. marsz. Józefa Piłsudskiego 1-3, 00-078 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (8 752 opinie)
