Ogród Saski zaczynał jako przypałacowy ogród w stylu francuskim i z czasem stał się parkowym salonem stolicy. Projektowali go architekci związaní z dworem saskim: Matthäus Daniel Pöppelmann i Zacharias Longuelune, a od 1733 roku przy pracach uczestniczyli Carl Friedrich Pöppelmann i Johann Christoph von Naumann. Przez stulecia układ i funkcje Ogrodu ulegały zmianom, z których wiele widocznych jest dziś na miejscu.
Co to jest Ogród Saski?
Ogród Saski to miejski park, pierwotnie zaprojektowany jako geometryczny ogród francuski dla króla Augusta II Mocnego w latach 1724–1748. 27 maja 1727 udostępniono go mieszkańcom Warszawy, pozostawiając jedynie dwa niewielkie ogrody dla użytku dworu przy pałacu Saskim. W XIX wieku założenie przekształcono w park krajobrazowy w stylu angielskim, zmieniając układ alei i zieleni.
Jak powstał i jak się zmieniał?
Założenie powstało jako ogród pałacu Saskiego na Osi Saskiej. W 1748 August III Sas wzniósł tam Opernhaus — pierwszy w Polsce wolno stojący budynek przeznaczony specjalnie na teatr. W XVIII wieku w ogrodzie odbywały się koncerty promenadowe orkiestry janczarskiej związanej z dworem.
W 1794 ogród został zdewastowany podczas insurekcji kościuszkowskiej. W 1797 rząd pruski odkupił teren od dworu drezdeńskiego i przekazał miastu. W latach 1816–1827 projekt przebudowy na ogród angielski przygotował James Savage. W połowie XIX wieku Henryk Marconi zaprojektował Instytut Wód Mineralnych i wodozbiór — rotundę pełniącą funkcję wieży ciśnień, z której wodę rozprowadzano do zdrojów i fontann w mieście.
Co można zobaczyć w Ogrodzie Saskim?
W parku zachowały się liczne zabytki i upamiętnienia związane z długą historią miejsca. Do najważniejszych elementów należą:
- 21 barokowych rzeźb muz i cnót autorstwa Jana Jerzego Plerscha
- Empirowa fontanna zaprojektowana przez Henryka Marconiego z 1855
- wodozbiór w kształcie rotundy wzorowany na świątyni Westy w Tivoli (Henryk Marconi)
- staw oraz zegar słoneczny (Jakub Pik, A. Sikorski, 1863)
- Grób Nieznanego Żołnierza i kilka tablic pamiątkowych, w tym płyta upamiętniająca ofiary II wojny światowej
- pomnik Marii Konopnickiej i płyta upamiętniająca powitanie wojsk polskich przez Józefa Piłsudskiego
Niektóre historyczne obiekty już nie istnieją lub zostały przeniesione. Do tej grupy należą m.in. Wielki Salon, Pałac Saski, Teatr Letni, oranżeria, Żelazna Brama oraz pomnik Stefana Starzyńskiego.
Jak zmienił się park po II wojnie światowej?
Park został częściowo zniszczony podczas powstania warszawskiego, a po wojnie poddano go odbudowie. W kwietniu 1945 oczyszczono teren z min i przekazano do użytku mieszkańcom. Część cennego drzewostanu przetrwała, ale wiele starych drzew zostało uszkodzonych.
Po wojnie usunięto ogrodzenie i powiększono teren parku przez przyłączenie ogrodu Zamoyskich oraz ogrodu Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W drzewostanie dominują kasztanowce; rosną tam też topole czarne, wiązy, lipy drobnolistne, glediczje trójcierniowe, miłorzęby japońskie i klony pospolite. W 2023 spółka Pałac Saski poinformowała, że planowane prace związane z odbudową niektórych budynków kolidują z około 150 drzewami — z tej liczby 60 drzew przeznaczono do wycięcia, a 90 do przesadzenia.
Informacje praktyczne
- Adres: Marszałkowska, 00-102 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: zielona.um.warszawa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (28 923 opinie)
