Pałac Staszica, formalnie pałac Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, mieści się na styku reprezentacyjnych ulic Krakowskie Przedmieście i Nowy Świat w dzielnicy Śródmieście. Obiekt ma formę klasycystyczną i powstał w pierwszej połowie XIX wieku. Po wojennych zniszczeniach odbudowano go i przeznaczono na potrzeby instytucji naukowych.
Gdzie stoi Pałac Staszica?
Gmach znajduje się na skrzyżowaniu dwóch centralnych arterii Warszawy — Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu. Budowa pałacu objęła działkę, na której wcześniej stał rozebrany w 1818 roku kościół dominikanów obserwantów. Lokalizacja zadecydowała o jego znaczeniu jako miejsca kontaktu życia naukowego i publicznego miasta.
Jak wyglądała historia budynku?
Pałac wzniesiono w latach 1820–1823 według projektu Antoniego Corazziego dla Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Przed wejściem do gmachu 11 maja 1830 odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika autorstwa Bertela Thorvaldsena. Po powstaniu listopadowym Towarzystwo rozwiązano i przez pewien czas w budynku działały m.in. Dyrekcja Loterii oraz Akademia Medyko‑Chirurgiczna.
W drugiej połowie XIX wieku pojawiły się nowe funkcje i przebudowy. W 1890 zdecydowano umieścić w pałacu cerkiew św. Tatiany Rzymianki, a w latach 1892–1895 Władimir Pokrowski przebudował budynek w stylu bizantyjsko‑rosyjskim, stosując majolikową cegłę i pozłacaną cebulastą kopułę. W 1897 przebudowany gmach odwiedził car Mikołaj II; w tym okresie dobudowano dzwonnicę z dziesięcioma dzwonami. Po zajęciu Warszawy w 1915 w pałacu mieścił się Deutsches Soldatenheim.
Co znajduje się w Pałacu Staszica?
Po I wojnie światowej i w okresie międzywojennym pałac zajmowały różne instytucje naukowe i kulturalne, w tym Towarzystwo Naukowe Warszawskie oraz Państwowy Instytut Geologiczny. Budynek został uszkodzony podczas bombardowań we wrześniu 1939 oraz podczas walk w 1944 roku, kiedy 9 sierpnia obiekt obsadzili żołnierze polscy i utrzymali go do upadku Powiśla. Zniszczenia oszacowano po wojnie na około 60 procent, a odbudowę przeprowadzono w latach 1946–1950 według projektu Piotra Biegańskiego.
Po rekonstrukcji pałac przekazano Towarzystwu Naukowemu Warszawskiemu, a następnie budynek stał się siedzibą instytucji Polskiej Akademii Nauk. Obecnie mieści się tam kilka instytutów I Wydziału Akademii oraz archiwum; od 1981 w pałacu funkcjonuje także reaktywowane Towarzystwo Naukowe Warszawskie.
Informacje praktyczne
- Adres: Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48226572841
- Strona internetowa: zdp.pan.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (548 opinii)
