Zaćmienie Słońca z 12 sierpnia 2026 spowodowało zwiększoną liczbę zgłoszeń medycznych w niektórych krajach Europy Zachodniej. W Hiszpanii pomoc otrzymało ponad 300 osób — w tym 101 interwencji w Madrycie, 58 w Kraju Basków i 32 w Murcji. W Niemczech trzy kliniki w Mannheim, Stuttgarcie i Fryburgu przyjęły w sumie blisko 50 pacjentów skarżących się na ból oczu, zamglone widzenie i bóle głowy. W Polsce nie zaobserwowano podobnego napływu pacjentów, ale liczba zapytań w wyszukiwarce o frazę „ból oka” wieczorem 12 sierpnia wzrosła o ponad 5000%.
Jak rozpoznaje się uszkodzenie siatkówki po patrzeniu na Słońce?
Specjaliści okulistyki opisują retinopatię słoneczną jako uszkodzenie centralnej części siatkówki — plamki żółtej — spowodowane bezpośrednią ekspozycją na promieniowanie słoneczne. Prof. Robert Rejdak wskazał, że siatkówka nie daje sygnału bólowego, dlatego pierwsze objawy mogą wystąpić dopiero po kilku godzinach lub po kilku dniach. Do alarmujących symptomów zalicza się pojawienie się ciemnej albo szarej plamy w centrum pola widzenia, zniekształcenia linii, pogorszenie ostrości widzenia oraz problemy z rozróżnianiem barw. Badanie OCT pozwala uwidocznić uszkodzenia warstw fotoreceptorów; w części przypadków zmiany mogą być trwałe, a natychmiastowe odwrócenie uszkodzenia nie jest możliwe.
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie Słońca?
Jedynym bezpiecznym sposobem bezpośredniej obserwacji jest użycie filtrów spełniających normę ISO 12312-2. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, płyty CD, folie czy klisze fotograficzne nie chronią przed promieniowaniem i mogą wprowadzać fałszywe poczucie bezpieczeństwa. W miejscach, gdzie wystąpiła faza całkowita — na przykład w części Hiszpanii i Islandii — istnieje krótki moment, gdy można patrzeć na Słońce bez filtra, lecz w obszarze zaćmienia częściowego taki moment nie następuje i zdjęcie okularów jest niebezpieczne. Alternatywą dla braku okularów jest metoda projekcji otworkowej, czyli rzutowanie obrazu Słońca na jasną powierzchnię z użyciem małego otworu w tekturze. Urządzenia optyczne — lornetki, teleskopy czy teleobiektywy — skupiają światło i mogą bardzo szybko uszkodzić wzrok, jeśli nie są wyposażone w odpowiednie filtry zamontowane przed obiektywem.
Warto podkreślić, że symptomy uszkodzenia mogą ujawnić się z opóźnieniem, dlatego obserwacja własnego pola widzenia przez kilka dni po ekspozycji ma sens. W Hiszpanii i Niemczech liczba zgłoszeń w placówkach medycznych była wyraźna; w Polsce reakcją większości były wyszukiwania informacji w internecie, nie natychmiastowe wizyty u okulisty.
