Projekt zmian przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczy osób, które skorzystały z wcześniejszej emerytury, a później przeszły na emeryturę powszechną. Zmiany odnoszą się do mechanizmu wynikającego z art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma ponownie obliczyć świadczenia bez konieczności składania nowych wniosków, jeżeli projekt zostanie przyjęty.
Kogo obejmą proponowane zmiany?
Projekt wskazuje konkretne roczniki. Obejmie on kobiety urodzone w latach 1954–1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 i w 1954 roku. Istotny jest także termin złożenia wniosku o wcześniejszą emeryturę: jednym z warunków ma być wniesienie dokumentu przed 6 czerwca 2012 roku. Dodatkowe kryteria odnoszą się do chwili nabycia prawa do emerytury powszechnej oraz sposobu, w jaki wtedy ustalono podstawę wymiaru świadczenia.
Ile można zyskać po przeliczeniu?
Przykładowa symulacja pokazuje, że w jednym przypadku miesięczna renta mogłaby wzrosnąć o 552 zł brutto. Ten przykład dotyczy mężczyzny urodzonego w 1954 roku, który przeszedł na wcześniejszą emeryturę w 2010 roku. Inne przedstawiane warianty ilustrują znacznie mniejsze podwyżki, na przykład około 303 zł lub 89 zł brutto miesięcznie. Rzeczywista wysokość zmiany zależy od indywidualnej historii, w tym od daty przejścia na wcześniejszą emeryturę i momentu uzyskania emerytury powszechnej.
Czy będzie wyrównanie za poprzednie lata?
Projekt przewiduje ponowne ustalenie wysokości świadczenia na przyszłość, ale nie zakłada powszechnego automatycznego wyrównania za lata poprzednie. Oznacza to, że ZUS ma podwyższyć bieżące kwoty, lecz niekoniecznie wypłacić zaległe sumy za cały okres, w którym świadczenia były niższe. W poprzednich indywidualnych postępowaniach średnia wartość przyznanego wyrównania wynosiła około 64 075 zł, jednak projekt nie gwarantuje takiego rezultatu wszystkim zainteresowanym.
Jak i kiedy ZUS ma przeprowadzić przeliczenia?
Założony harmonogram projektu przewiduje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpocznie działania administracyjne od 1 kwietnia 2027, a pierwsze wypłaty w nowej wysokości mogłyby trafić na konta emerytów od maja 2027 roku. Terminy te zależą jednak od zakończenia prac legislacyjnych i mogą ulec zmianie. Wstępne szacunki kosztów wskazują na około 400 mln zł w pierwszym roku i ponad 7 mld zł w ciągu 10 lat.
Przeliczenia mają następować z urzędu z wykorzystaniem danych zgromadzonych przez ZUS. Dokumenty pozwalające ustalić datę złożenia wniosku o wcześniejszą emeryturę, decyzję o przyznaniu emerytury powszechnej oraz wcześniejsze decyzje dotyczące przeliczeń i waloryzacji nadal będą miały znaczenie przy weryfikacji uprawnień.
