Od 1 stycznia 2027 roku ZUS będzie doliczał do jednego pełnego świadczenia większy udział z drugiego — zamiast dotychczasowych 15 proc. będzie to 25 proc.. Zmiana dotyczy osób pobierających jednocześnie własną emeryturę lub rentę oraz rentę rodzinną po zmarłym małżonku i korzystających z tzw. renty wdowiej. Do mechanizmu już teraz zgłosiło się około milion osób, a jego działanie wprowadzono od lipca 2025 roku.
Kto ma prawo do renty wdowiej?
Prawo do łączenia świadczeń przysługuje osobie, która ukończyła odpowiedni wiek — 60 lat w przypadku kobiety lub 65 lat w przypadku mężczyzny — oraz pozostawała ze zmarłym małżonkiem we wspólności małżeńskiej do dnia jego śmierci. Dodatkowy warunek to nabycie prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż po ukończeniu 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyzny). Osoba, która zawrze ponownie związek małżeński, traci prawo do pobierania świadczeń w zbiegu.
Jak obliczane będą wypłaty od 2027 roku?
Mechanizm przewiduje dwa warianty wyboru: pełna kwota własnego świadczenia plus część renty rodzinnej albo pełna renta rodzinna plus część własnej emerytury lub renty. Przykładowo, gdy własna emerytura wynosi 3 200 zł, a renta rodzinna 2 400 zł, dziś uprawniony może otrzymać 3 200 zł plus 15 proc. z 2 400 zł, czyli 3 560 zł. Od 1 stycznia 2027 roku ten sam wariant da 3 200 zł plus 25 proc. z 2 400 zł, czyli 3 800 zł. Ostateczny zysk zależy od wysokości obu świadczeń oraz od obowiązujących potrąceń i waloryzacji.
Przy obliczaniu wypłaty obowiązuje górny limit: suma świadczeń w zbiegu nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Przy obecnej najniższej emeryturze z marca 2026 roku limit ten wynosi 5935,47 zł brutto. Jeśli wyliczona łączna kwota przekroczy ten pułap, ZUS pomniejszy wypłatę o nadwyżkę.
Jak złożyć wniosek i gdzie sprawdzić wysokość renty wdowiej?
Wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń nosi nazwę ERWD. Można go złożyć w placówce ZUS lub elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE/eZUS). Jeżeli prawo do obu świadczeń zostało już wcześniej ustalone, ZUS zazwyczaj nie wymaga dołączania dodatkowych dokumentów, gdyż sprawdza posiadane dane samodzielnie. W przypadkach, gdy któreś z praw nie zostało ustalone, konieczne będzie dołączenie odpowiednich dokumentów.
ZUS udostępnia także narzędzia pomocnicze: ankietę do wstępnego sprawdzenia uprawnień oraz kalkulator renty wdowiej, który pozwala porównać oba warianty wypłaty i oszacować orientacyjną kwotę świadczeń. Wynik kalkulatora ma charakter orientacyjny; ostateczna decyzja o wypłacie należy do ZUS.
Średnia dodatkowa kwota wynikająca z dotychczasowego doliczenia 15 proc. drugiego świadczenia wynosiła około 379,10 zł miesięcznie, a przeciętna łączna wypłata w mechanizmie sięgała niespełna 3,950 zł brutto. Wyższy udział drugiego świadczenia od 2027 roku może oznaczać dla wielu osób kilkaset złotych więcej miesięcznie, o ile nie zostanie osiągnięty ustawowy limit.
5935,47 zł.
