Zamek Królewski w Warszawie powstał na miejscu wcześniejszego grodu i przez stulecia służył jako rezydencja książąt mazowieckich, a od XVI wieku jako siedziba króla i Sejmu I Rzeczypospolitej. Budynek wyróżnia się stylem barokowo-klasycystycznym i łączy funkcje muzealne z funkcjami reprezentacyjnymi państwa.
Historia zamku
Początki sięgają grodu drewniano-ziemnego wzniesionego na skarpie wiślanej w związku z lokacją Warszawy. Inicjatywę przypisuje się księciu Bolesławowi II mazowieckiemu. W pierwszej połowie XIV wieku gród przekształcił się w ośrodek władzy książąt mazowieckich i zaczęto wznosić murowane obiekty obronne, w tym Wieżę Wielką i wieżę bramną zwaną Żuraw.
Około 1410 roku powstał trzykondygnacyjny gotycki Dom Wielki, mieszczący reprezentacyjną salę sądów i zgromadzeń oraz mieszkanie książęce. W XVI wieku po włączeniu Mazowsza do Korony zamek stał się stałą siedzibą sejmów. W latach 1569–1571 pod nadzorem Giovanniego Battisty Quadro zmodernizowano wnętrza i wzniesiono przylegający tzw. Nowy Dom Królewski z widokową salą Altaną oraz wieżą „wschodów kręconych”.
Zniszczenia, użytkowanie i odbudowa
W długiej historii zamek był wielokrotnie grabiony i dewastowany przez wojska szwedzkie, brandenburskie, niemieckie i rosyjskie. W XIX wieku po upadku powstania listopadowego obiekt przekazano na potrzeby administracji rosyjskiej. W okresie I wojny światowej rezydował tu niemiecki generalny gubernator. W latach międzywojennych zamek pełnił funkcję siedziby Naczelnika Państwa (1920–1922) oraz rezydencji Prezydenta RP (1926–1939). Po spaleniu i ograbieniu w 1939 roku zamek został doszczętnie zniszczony w 1944 roku.
Odbudowa i status prawny
W 1965 do rejestru zabytków wpisano ocalałe fragmenty zamku oraz budynek Biblioteki Królewskiej, pałac Pod Blachą i Arkady Kubickiego. Rekonstrukcję prowadził Obywatelski Komitet Odbudowy Zamku Królewskiego w latach 1971–1984. W 1979 utworzono muzeum jako państwową instytucję kultury, które od 2014 działa pod nazwą Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum. W 1980 zamek wraz ze Starym Miastem wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a w 1994 obiekt uznano za pomnik historii wraz z historycznym zespołem miasta i Traktem Królewskim.
Co warto zobaczyć?
W zamku zachowały się historyczne wnętrza i zrekonstruowane elementy, które dokumentują funkcję rezydencji królewskiej i miejsce obrad sejmu. Na szczególną uwagę zasługują:
- Dom Wielki z reprezentacyjną izbą poselską i izbą senatorską,
- Nowy Dom Królewski z widokową salą Altaną i wieżą „wschodów kręconych”,
- Wieża Wielka (Turris Magna) jako element obronny i widokowy,
- zrekonstruowane budynki i arkady: Biblioteka Królewska, pałac Pod Blachą oraz Arkady Kubickiego.
W zamku mieści się muzeum utworzone w 1979 roku, które prezentuje odbudowane wnętrza i pamiątki związane z historią rezydencji.
Informacje końcowe
W 1980 Zamek Królewski wraz ze Starym Miastem wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Informacje praktyczne
- Adres: Plac Zamkowy 4, 00-277 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:00–18:00
- Telefon: +48223555170
- Strona internetowa: zamek-krolewski.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (59 338 opinii)
