Wtorek, 15 września Imieniny: Nikodem, Marta, Katarzyna
Warszawa
Teraz Wtorek, 15 września 2026
Andrzej Ajnenkiel
Znani z miasta

Andrzej Ajnenkiel — historyk konstytucjonalizmu i parlamentaryzmu

Julia Urbańska • 3 min czytania

Andrzej Ajnenkiel (21 lutego 1931–10 kwietnia 2015) był polskim historykiem i profesorem nauk humanistycznych, specjalizującym się w historii najnowszej oraz w historii państwa i prawa. Był autorem ponad 400 prac poświęconych konstytucjonalizmowi i parlamentaryzmowi.

Dane osobowe
Urodzenie21 lutego 1931, Warszawa
Zgon10 kwietnia 2015, Warszawa
Wykształcenie
Szkoła średniaLiceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie (matura 1949)
StudiaWydział Prawa, Uniwersytet Warszawski (1949–1954)
Zawód i specjalizacja
Zawódhistoryk, profesor nauk humanistycznych
Specjalizacjahistoria najnowsza; historia państwa i prawa; konstytucjonalizm i parlamentaryzm
Funkcje i stanowiska
InstytutInstytut Historii PAN — profesor od 1979, profesor zwyczajny 1991
DyrekcjeDyrektor Wojskowego Instytutu Historycznego (1993–2001); dyrektor Wojskowego Biura Badań Historycznych (do 31.10.2002)
Działalność publicznaEkspert Senatu i Prezydenta RP przy pracach nad Konstytucją RP (1990–1993); członek Komisji Michnika (1990); prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego (1988–1991)
InneWykładowca Uczelni Łazarskiego; kierownik Katedry Historii Prawa; kanclerz Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (1993–2008)

Andrzej Ajnenkiel był cenionym badaczem konstytucjonalizmu i parlamentarnego systemu politycznego w Polsce. Jego prace obejmują monografie, opracowania sejmowe i liczne artykuły poświęcone II Rzeczypospolitej oraz dziejom ustawodawstwa.

Życiorys i wykształcenie

W 1949 uzyskał świadectwo dojrzałości w Liceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie. W lutym 1945 wstąpił do harcerstwa, a we wrześniu 1945 trafił do oddziału Narodowych Sił Zbrojnych w Podkowie Leśnej. W czasie studiów prawniczych został aresztowany za działalność podziemną w tej organizacji i poddany represjom.

Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1949–1954. Po ukończeniu studiów podjął pracę w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, co zapoczątkowało jego związek z pracą naukową i badawczą nad dokumentacją historyczną.

Kariera naukowa i zawodowa

W 1979 został profesorem w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk, a w 1991 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Kierował badaniami dotyczącymi historii państwa i prawa oraz pracował jako wykładowca na Uczelni Łazarskiego, gdzie kierował Katedrą Historii Prawa.

W latach 1993–2001 pełnił funkcję dyrektora Wojskowego Instytutu Historycznego. Po przekształceniach organizacyjnych kierował Wojskowym Biurem Badań Historycznych do 31 października 2002. Był również członkiem rad redakcyjnych kilku czasopism historycznych i wydawnictw biograficznych.

Działalność publiczna i udział w pracach konstytucyjnych

W 1990 działał jako ekspert Senatu RP i Prezydenta RP przy pracach nad przygotowaniem Konstytucji RP. W tym samym roku wchodził w skład tak zwanej Komisji Michnika. W 1993 bezskutecznie ubiegał się o mandat senatora z ramienia BBWR w województwie stołecznym.

W okresie 1959–1981 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i pełnił funkcję I sekretarza POP PZPR w Instytucie Historii PAN. Od 21 czerwca 1993 do 2008 sprawował urząd kanclerza Kapituły Orderu Odrodzenia Polski przez trzy kadencje.

Publikacje wybrane

W dorobku naukowym miał ponad 400 prac, w tym kilkanaście książek. Wybrane tytuły obejmują:

  • Od rządów ludowych do przewrotu majowego. Zarys dziejów politycznych Polski 1918–1926 (1968)
  • Spór o model parlamentaryzmu polskiego do 1926 roku (1972)
  • Parlamentaryzm II Rzeczypospolitej (1975)
  • Polska po przewrocie majowym: Zarys dziejów politycznych Polski 1926–1939 (1977)
  • Konstytucje Polski 1791–1997 (2001)

Życie prywatne i pochówek

Był synem Stefana i Janiny z domu Rogo; matka zmarła, gdy miał trzy lata. Był dwukrotnie żonaty i miał troje dzieci. Zmarł 10 kwietnia 2015 w Warszawie.

Pochowano go na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie, kwatera 64C-4-20/21.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Andrzej Ajnenkiel?
Urodził się 21 lutego 1931 w Warszawie.
Z jakich dziedzin był specjalistą?
Specjalizował się w historii najnowszej oraz w historii państwa i prawa, ze szczególnym uwzględnieniem konstytucjonalizmu i parlamentaryzmu.
Jakie pełnił funkcje związane z Instytutem Historii PAN i Wojskowymi instytucjami historycznymi?
Był profesorem Instytutu Historii PAN od 1979, profesorem zwyczajnym od 1991, dyrektorem Wojskowego Instytutu Historycznego w latach 1993–2001 oraz dyrektorem Wojskowego Biura Badań Historycznych do 31 października 2002.
Jakie odznaczenia otrzymał?
Otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1999) oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Julia Urbańska

Nazywam się Julia Urbańska i w redakcji bujnawarszawa.pl prowadzę sekcję Znani z miasta. Piszę o ludziach, którzy urodzili się, mieszkali albo pracowali w Warszawie: artystach, naukowcach, sportowcach i społecznikach.

Czytaj również