Fotoplastikon Warszawski prezentuje zabytkowy mechanizm do stereoskopowego oglądania fotografii. Urządzenie funkcjonuje w kamienicy Hoserów w Warszawie i od lat 40. XX wieku pełni rolę stałej atrakcji związanej z przeglądaniem fotografii w przestrzeni miejskiej.
Jak powstał Fotoplastikon Warszawski?
Dokładna data konstrukcji urządzenia nie jest znana. Fotoplastykon działa w kamienicy Hoserów od października 1946 roku; wtedy miał około pięćdziesięciu lat i wcześniej był wykorzystywany we Lwowie i Krakowie. Ludwik Krempa odkupił urządzenie od Stefana Wicherskiego ze Lwowa i przywiózł do Warszawy z Krakowa, gdzie pracowało pod nazwą „Panorama”.
Pierwotnie fotoplastykon dysponował 25 miejscami do oglądania stereoskopowych zdjęć. Maszynę wyposażono w silnik niemieckiej spółki Schorch. Urządzenie uruchomiono w lokalu, w którym przed wybuchem powstania warszawskiego żona Ludwika Krempy prowadziła pracownię krawiecką.
Po śmierci Ludwika Krempy w 1962 roku zarządzanie przejęła jego żona Wanda, a następnie córka Danuta Szlajmer. W 1973 roku Danuta sprzedała fotoplastykon wraz ze zbiorem około 3 tys. zdjęć Józefowi Chudemu. Po zamknięciu placówki po śmierci Józefa w 1980 roku urządzenie uruchomiono ponownie w 1992 roku dzięki wnukowi właściciela, Tomaszowi Chudemu. W 1987 roku fotoplastykon wpisano do rejestru zabytków ruchomych.
Jak wygląda kolekcja i sposób pokazu zdjęć?
Kolekcja fotoplastykonu rozwijała się stopniowo. W 2016 roku liczyła około 7 tys. fotografii, z czego jedną trzecią stanowiły zdjęcia dotyczące Warszawy. W 2024 roku zbiory przekroczyły 10 tys. zdjęć. Pokazy w oparciu o tę kolekcję odbywają się cyklicznie i tematycznie.
Urządzenie dysponuje 24 miejscami do oglądania fotografii. Standardowy pokaz obejmuje 48 fotografii i trwa 12 minut 30 sekund. W przyległej sali umieszczono drugie, przenośne urządzenie, na którym w czasie około 2 minut można obejrzeć 8 zdjęć. Placówka organizuje także spotkania autorskie, wykłady, lekcje muzealne, kameralne koncerty i warsztaty fotograficzne.
W jakich filmach i serialach pojawił się fotoplastikon?
Fotoplastikon Warszawski i jego najbliższe otoczenie posłużyły jako miejsce realizacji filmów „Warszawa” i „Przystań”, a także seriali „Polskie drogi” i „Czas honoru”.
Drugi warszawski fotoplastykon, także odkupiony od Stefana Wicherskiego i uruchomiony w 1947 roku na Pradze, znajduje się w zbiorach Narodowego Muzeum Techniki, lecz nie jest uruchamiany.
Informacje praktyczne
- Adres: Al. Jerozolimskie 51, 00-697 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn, śr–nd 10:00–18:00
- Telefon: +48226296078
- Strona internetowa: fotoplastikonwarszawski.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (1 297 opinii)
