ETS2 to rozszerzenie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, które zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/667 zacznie działać w 2028 roku. Nowy mechanizm obejmie spalanie paliw w budynkach oraz paliwa w transporcie drogowym, czyli między innymi gaz, olej opałowy, węgiel i benzynę. Formalnie obowiązki związane z zakupem uprawnień spoczną na dostawcach paliw, ale analizy zakładają, że koszty trafią do odbiorców końcowych w cenach paliw i ciepła. W stolicy problem dotyczy szczególnie zabytkowych kamienic ze Śródmieścia oraz starszych budynków na Woli i Mokotowie.
Kto faktycznie zapłaci za uprawnienia?
Za uprawnienia do emisji odpowiadają podmioty dopuszczające paliwo do obrotu, czyli dostawcy gazu, oleju, węgla i paliw ciekłych. W praktyce operatorzy sprzedaży mogą przenieść ten koszt na ceny dla gospodarstw domowych i kierowców. Z tego powodu największe obciążenia wystąpią tam, gdzie ogrzewanie opiera się na węglu, oleju opałowym lub gazie oraz wśród osób pokonujących duże dystanse samochodami spalinowymi.
Ile mogą wzrosnąć rachunki i paliwo?
Szacunki różnią się zależnie od ceny uprawnień i stanu termoizolacji budynku. Instytut Polityk Cyfrowych i Regionalnych podaje przykłady: dla mieszkania 80 m2 z indywidualnym piecem gazowym dopłata może wynieść około 200 euro rocznie przy wyższym wariancie ceny uprawnień. Dla nieocieplonego domu 150 m2 prognozy mówią o wzroście od około 380–713 euro rocznie, a w najgorszym scenariuszu dla dużego, nieocieplonego domu 250 m2 dopłata może sięgnąć niemal 2,9 tys. euro rocznie. Na stacjach benzynowych przy cenie uprawnień rzędu 45 euro/t CO2 litr benzyny może zdrożeć o 12–13 eurocentów, a olej napędowy o 14–15 eurocentów. Przy wyższej cenie uprawnień wzrost kosztu tankowania baku o 50 litrów może wynieść kilkadziesiąt złotych.
Kto zostanie zwolniony i jakie są mechanizmy łagodzące?
Wyłączenia przewidują, że gospodarstwa ogrzewane energią elektryczną, w tym przez pompy ciepła, nie będą objęte bezpośrednimi opłatami ETS2. Sieci ciepłownicze zasilane przez duże elektrociepłownie o mocy powyżej 20 MW również pozostają poza tym mechanizmem. Unia planuje mechanizmy stabilizujące ceny uprawnień, a część wpływów ma być przeznaczona do Społecznego Funduszu Klimatycznego na wsparcie najbardziej narażonych gospodarstw, termomodernizację i transport niskoemisyjny. W praktyce środki i programy krajowe, na przykład dotacje w ramach programu Czyste Powietrze, będą jednymi z narzędzi finansowania wymiany źródeł ciepła i ociepleń.
Jak policzyć wpływ ETS2 na swoje ogrzewanie?
Oceny emisji i kosztu uprawnień można wykonać na podstawie wskaźników z rozporządzenia wykonawczego 2018/2066. Dla gazu wartość emisji wynosi około 0,202 kg CO2 na 1 kWh, a tona węgla kamiennego daje około 2,44 t CO2. Przykładowo dom zużywający 20 000 kWh gazu emituje około 4,04 t CO2, co przy każdej 10 EUR ceny uprawnienia odpowiada około 176 zł rocznie według kursu użytego w kalkulacjach. Dla domu spalającego 4 tony węgla roczna emisja to blisko 9,76 t CO2, a każde 10 EUR ceny uprawnienia daje wtedy około 427 zł dodatkowego kosztu. Kalkulacja wymaga znajomości zużycia paliwa i przyjętej ceny uprawnienia, bo to te parametry determinują wynik.
Start handlu uprawnieniami w sektorach budynków i transportu drogowego został oficjalnie odroczony do 2028 roku decyzją unijną.
