Europejski Bank Centralny oraz wybrane banki centralne i rządy zalecają, aby gospodarstwa domowe przygotowały rezerwę gotówki wystarczającą na co najmniej 72 godziny. Zalecenie ma charakter operacyjny: pieniądz fizyczny ma służyć jako płynność w pierwszych dniach problemów z infrastrukturą płatniczą. W Polsce rząd i służby bezpieczeństwa wskazują na potrzebę zapasów na minimum 3 dni, ale nie ustalili jednej, obowiązującej kwoty dla wszystkich gospodarstw.
Dlaczego gotówka na 72 godziny?
Analizy EBC opierają się między innymi na doświadczeniach z blackoutów. W dużej awarii energetycznej z 28 kwietnia 2025 roku objętej Hiszpanią i Portugalią przestały działać terminale, bankomaty i sieci telekomunikacyjne dla milionów ludzi. W dniu awarii wydatki kartami fizycznymi spadły o około 41–42 procent, sprzedaż internetowa zmniejszyła się o około 54 procent, a całkowita konsumpcja spadła o około 34 procent. EBC analizował też dane z około 4,500 bankomatów i odnotował, że po przywróceniu zasilania wypłaty skoczyły do poziomu średnio 379 wobec odniesienia 100, co wskazuje na tworzenie nowych zapasów gotówki przez mieszkańców.
Ile konkretnie proponują instytucje?
Holenderski bank centralny, we współpracy z sektorem bankowym i organizacjami konsumenckimi, przeliczył rezerwę na potrzeby 72 godzin: rekomendacja to około 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko. Po kursie NBP z 26 sierpnia 2026 roku (4,3014 zł za euro) daje to około 301 zł na dorosłego i 129 zł na dziecko. Na tej podstawie przykładowe wyliczenia dla gospodarstw domowych to: osoba samotna — około 300 zł, para — około 600 zł, rodzina 2 dorosłych i 2 dzieci — około 860 zł, a przy trzech dzieciach suma zbliża się do 990 zł.
Prawo i ryzyka związane z przechowywaniem gotówki
W Polsce nie ma ustawowego limitu kwoty, którą osoba prywatna może trzymać w domu. To, co może rodzić konsekwencje prawne lub administracyjne, to sposób pozyskania i użycia gotówki. Instytucje finansowe mają obowiązki raportowe przy wpłatach i wypłatach o równowartości przekraczającej 15 000 euro, a środki zdeponowane w bankach objęte są ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego do równowartości 100 000 euro. Trzymanie dużych sum w mieszkaniu wiąże się z ryzykiem kradzieży, pożaru, zalania i utraty siły nabywczej wskutek inflacji, dlatego zalecenia mówią o krótkoterminowej rezerwie, a nie o zastąpieniu kont bankowych.
Jak przygotować rezerwę praktycznie?
Rządowy poradnik bezpieczeństwa wymienia elementy przygotowania gospodarstwa na minimum 3 dni: zapas żywności gotowej do spożycia, co najmniej 3 litry wody na osobę na dobę, leki, środki higieniczne, radio i latarka na baterie oraz powerbank. W części dotyczącej gotówki eksperci i instytucje zwracają uwagę na nominały — warto podzielić rezerwę między banknoty i monety po 10, 20, 50 i 100 zł, żeby ułatwić płatności i ograniczyć problemy z wydawaniem reszty. Gotówka powinna być uzupełniana po użyciu i przechowywana obok, a nie zamiast, standardowych oszczędności na rachunku bankowym.
Kurs euro użyty w obliczeniach pochodzi z NBP z 26 sierpnia 2026 i wynosił 4,3014 zł za euro.
