W ostatnich miesiącach banki oraz instytucje bezpieczeństwa publicznego podkreślają rolę fizycznej gotówki jako środka płatniczego w sytuacjach, gdy nie działa infrastruktura elektroniczna. Europejski Bank Centralny wskazuje przykłady państw, które rekomendują zgromadzenie środków pozwalających przetrwać około trzy doby. Rządowy Poradnik Bezpieczeństwa i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wymieniają gotówkę w niewielkich nominałach jako element wyposażenia awaryjnego. Banki jednocześnie przestrzegają, że celem nie jest masowe wycofywanie oszczędności z rachunków.
Ile gotówki powinno wystarczyć na 72 godziny?
W wytycznych przedstawionych przez europejskie instytucje pojawia się przedział około 70–100 euro na osobę jako orientacyjna suma, która powinna pokryć podstawowe wydatki przez trzy doby. W niektórych krajach podawane są inne rekomendacje — na przykład Szwecja sugerowała rezerwę rzędu 1000 koron na osobę. W Polsce nie ma oficjalnej, jednorodnej kwoty narzuconej przez władze. Eksperci wskazują, że praktyczną miarą jest suma odpowiadająca podstawowym wydatkom gospodarstwa domowego na kilka dni; w dyskusjach medialnych pojawiają się orientacyjne wartości rzędu 500–1000 zł dla typowego gospodarstwa.
Dlaczego małe nominały są ważne?
W czasie poważnych awarii problemem staje się możliwość wydawania reszty i ograniczona akceptacja dużych banknotów. Sklep działający awaryjnie może przyjmować wyłącznie gotówkę, ale mieć trudność z wydawaniem reszty przy dużych nominałach. Systemy takie jak BLIK, terminale i bankomaty wymagają energii, łączności i działających systemów informatycznych. Do przekazania banknotu sprzedawcy nie jest potrzebny internet ani aplikacja, dlatego w scenariuszach blackoutów gotówka pełni funkcję awaryjnego środka płatniczego.
Jakie inne elementy przygotowania wskazuje rząd?
Poradnik przygotowany przez MSWiA, MON i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa rekomenduje stworzenie domowych zapasów na minimum trzy dni. Wymieniane elementy to woda, żywność, latarka, radio na baterie, powerbank oraz podstawowe dokumenty. Gotówka w niewielkich nominałach jest wymieniana obok tych pozycji jako składnik wyposażenia awaryjnego. Dokument podkreśla, że przygotowanie ma obejmować różne rodzaje zagrożeń — od przerw w dostawie energii po zdarzenia o większym nasileniu.
Praktycznym wnioskiem z analiz EBC i obserwacji awarii w Europie jest traktowanie kont bankowych jako podstawowego miejsca przechowywania oszczędności, a gotówki jako uzupełnienia na czas krótkotrwałych zakłóceń funkcjonowania systemów płatniczych.
