Zmiany w raportowaniu notarialnym i intensyfikacja działań banków wobec nietypowych operacji wpływają na rynek nieruchomości oraz na osoby dokonujące dużych przelewów. W 2025 roku GIIF otrzymał 11 071 zgłoszeń o podejrzanych transakcjach, a od 30 czerwca 2026 r. do przekazywanych danych dołączono rozbudowane informacje o lokalach i działkach.
Dlaczego banki wstrzymują przelewy?
Banki monitorują operacje klientów pod kątem przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Systemy oceniają nie tylko wysokość płatności, ale też odbiorcę, częstotliwość wpłat, zgodność z profilem klienta oraz tytuł przelewu. Próg automatycznego raportowania to 15 000 euro, jednak instytucje mogą zgłaszać do GIIF także mniejsze transakcje, gdy pojawią się niejednoznaczne okoliczności. W praktyce zatrzymanie operacji może wynikać też z podejrzenia oszustwa, błędu technicznego lub z konieczności dodatkowego potwierdzenia dyspozycji.
Co obejmuje nowe raportowanie notarialne od 30 czerwca 2026?
Notariusze zaczęli przekazywać ustrukturyzowane dane, które łączą konkretną nieruchomość z jej stronami i przebiegiem płatności. Raport zawiera między innymi numer księgi wieczystej, identyfikator działki, powierzchnię lokalu, numer kondygnacji oraz liczbę pokoi. W przypadku domu raport uwzględnia powierzchnię zabudowanej części. Do danych stron aktu dodano także państwo wydania dokumentu tożsamości. Takie zestawienie ma ułatwić organom powiązanie aktu notarialnego z ruchem środków na rachunkach.
Jak długo może trwać wstrzymanie lub blokada?
Różne scenariusze przewidują różne okresy wstrzymania: bank, który przekazuje zawiadomienie o podejrzeniu, może wstrzymać transakcję maksymalnie przez 24 godziny od potwierdzenia przyjęcia zawiadomienia przez GIIF. Inspektor może zażądać blokady rachunku do 96 godzin. W sytuacji przekazania sprawy do prokuratury blokada może zostać przedłużona na okres do 6 miesięcy; na postanowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu. Reklamacja złożona w banku nie uchyli postanowienia prokuratora.
Jakie dokumenty usprawniają weryfikację płatności?
W odniesieniu do transakcji nieruchomości przydatne są: akt notarialny, umowa przedwstępna, harmonogram płatności oraz umowa kredytowa. Przy sprzedaży wcześniejszego lokalu pomocne będą akt i potwierdzenie wpływu środków na rachunek. Darowiznę wykazują przelew i umowa oraz — gdy wymagane — zgłoszenie podatkowe na formularzu SD-Z2. W przypadku większych płatności za remonty bank może poprosić o umowę, faktury, kosztorys i protokół odbioru. Po dostarczeniu wiarygodnych dokumentów instytucja może wznowić realizację przelewu.
GIIF raportuje również statystyki działań. W 2025 roku wszczęto 4 304 postępowania analityczne. Inspektor zastosował 1 170 blokad rachunków na łączną kwotę 266,58 mln zł i wstrzymał 124 transakcje o łącznej wartości 12,09 mln zł. W lutym 2026 r. GIIF i Komisja Nadzoru Finansowego podpisały porozumienie o wymianie informacji i ujednolicaniu interpretacji przepisów, a rząd przyjął nową strategię AML.
Banki muszą też przyjmować reklamacje elektroniczne od 13 lutego 2026 r. Standardowy termin odpowiedzi banku to 30 dni, a w sprawach skomplikowanych do 60 dni. Rzecznika Finansowego można angażować po wyczerpaniu procedury reklamacyjnej, lecz nie zastąpi on sądu w sprawach dotyczących postanowień prokuratorskich.
Nowe zasady raportowania notarialnego oraz zaostrzone kontrole transakcji nie wprowadzają dodatkowych formularzy dla kupujących. Ostatni akapit zamyka fakt: granica automatycznego raportowania to 15 000 euro, a dane notarialne z 30 czerwca 2026 r. mają ułatwić łączenie aktów z przepływem pieniędzy.
