Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 maja 2025 r., obowiązujące od 26 czerwca 2025 r., oraz ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej określają zasady przygotowania i prowadzenia ewakuacji ludności w Polsce. Dokumenty przewidują dwa równoległe tryby — samoewakuacja własnym środkiem transportu oraz ewakuacja organizowana przez organy obrony cywilnej. Plan krajowy przygotowuje dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa na okres trzech lat w porozumieniu ze Sztabem Generalnym Wojska Polskiego.
Co zawiera rozporządzenie i plan krajowy?
Rozporządzenie opisuje szczegóły operacyjne: wyznaczanie kierunków przemieszczania, listę dróg i linii kolejowych możliwych do wykorzystania, lokalizacje punktów zbiórki oraz sposób zakwaterowania ewakuowanych. Dokument wymaga prowadzenia ewidencji osób i transportowanego mienia oraz przygotowania miejsc przyjęcia z dostępem do wody, żywności, urządzeń sanitarnych i opieki medycznej. Krajowy Plan Ewakuacji scalający plany wojewódzkie ma ułatwić koordynację między regionami i określać liczbę osób przewidzianych do przemieszczenia oraz wykorzystywaną infrastrukturę.
Kto i kiedy otrzyma zorganizowany transport?
System zakłada, że nie każdy otrzyma indywidualny transport. Zorganizowany przewóz mają otrzymać przede wszystkim osoby, które nie mogą samodzielnie się przemieścić. Rozporządzenie wymienia priorytety: pacjenci szpitali, mieszkańcy placówek całodobowej opieki, dzieci w placówkach opiekuńczych, osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby o ograniczonej mobilności. Gminy mają oszacować liczbę takich osób oraz wyznaczyć i oznakować punkty zbiórki i zapewnić personel ich obsługi.
Jak przygotowano miejsca przyjęcia ewakuowanych?
Miejsca przyjęcia wskazują wojewodowie na polecenie Szefa Obrony Cywilnej Kraju, którym jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Gminy i powiaty zobowiązano do wyposażenia punktów w zadaszenie, miejsca noclegowe, zapasy wody i żywności, zaplecze sanitarne oraz sprzęt do rejestracji i łączności. Rozporządzenie dopuszcza zastosowanie namiotów pneumatycznych na etap przejściowy, ale podkreśla, że namiot nie zastępuje miejsca doraźnego schronienia budowlanego.
Jakie praktyczne zasady obowiązują mieszkańców?
Poradnik bezpieczeństwa MSWiA i przepisy wykonawcze wskazują praktyczne zalecenia. Osoby decydujące się na samodzielny wyjazd powinny uwzględnić wyznaczone kierunki przemieszczania i komunikaty władz oraz nie blokować dróg rezerwowanych dla służb i wojsk. Rozporządzenie ogranicza przewożone mienie osobiste do rzeczy niezbędnych na 72 godziny. Zalecenia obejmują także listę wyposażenia plecaka ewakuacyjnego — wodę, leki, dokumenty, latarkę, radio na baterie lub korbkę, powerbank, odzież przeciwdeszczową i środki higieniczne. Dzieci powinny mieć przy sobie dane kontaktowe opiekuna oraz informacje medyczne.
Jak zabezpieczono informowanie i przeciwdziałanie dezinformacji?
System powiadamiania opiera się na syrenach, systemie Alert RCB, SMS-ach oraz komunikatach medialnych. Rozporządzenie przewiduje alarmowanie personelu odpowiadającego za logistykę ewakuacji oraz działania mające ograniczać dezinformację i ryzyko niekontrolowanego przemieszczania się ludności. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa współpracuje z wojskowymi służbami planowania operacyjnego przy opracowywaniu wytycznych dla wojewodów.
Polska podpisała także memorandum o tymczasowym przemieszczaniu ludności z kilkoma państwami partnerskimi, co ma ułatwić przyjęcie osób przekraczających granice w sytuacjach nadzwyczajnych.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 maja 2025 r. obowiązuje od 26 czerwca 2025 r.
