Poradnik bezpieczeństwa opracowany przez MSWiA, MON i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa zwraca uwagę na ryzyko dłuższych awarii zasilania, które mogą trwać dniami i uniemożliwić korzystanie z kart płatniczych, bankomatów oraz usług elektronicznych. W części dotyczącej blackoutu autorzy rekomendują utrzymanie rezerwy żywności i podstawowych produktów na co najmniej trzy dni oraz posiadanie zapasu gotówki w różnych nominałach.
Dlaczego gotówka ma znaczenie?
W scenariuszu długotrwałej awarii przerwy w dostępie do internetu i zasilania mogą uniemożliwić użycie terminali płatniczych i bankomatów. Poradnik wskazuje, że wysoki stan środków na rachunku nie zastąpi banknotów przy kasie sklepu ani na stacji paliw, jeśli urządzenia elektroniczne przestaną działać. Jako przykład realnego zakłócenia wymieniono wielki blackout na Półwyspie Iberyjskim z kwietnia 2025 roku, gdy mieszkańcy zgłaszali niedostępność bankomatów i problemy z łącznością.
Kiedy potrzebna jest awizacja wypłaty?
Analiza działania banków pokazuje, że przy wypłatach powyżej określonych progów instytucje często wymagają wcześniejszego zgłoszenia — czyli awizacji. W wielu bankach takim progiem były kwoty rzędu około 20 000 zł, lecz zasady różnią się między podmiotami i placówkami. ING Bank Śląski wymienia jako próg wypłatę powyżej 50 tys. zł; dyspozycję złożoną do godziny 11 w dniu roboczym bank może przygotować na następny dzień roboczy, a późniejsze zgłoszenie może wydłużyć oczekiwanie do dwóch dni. Powodem awizacji są ograniczenia logistyczne — oddział musi fizycznie dysponować określoną liczbą banknotów.
Jak zastrzeżony PESEL wpływa na wypłatę gotówki?
Od czerwca 2024 r. instytucje finansowe mają obowiązek weryfikować w Rejestrze Zastrzeżeń numerów PESEL przy niektórych czynnościach. W 2026 r. bank sprawdza status PESEL przy wypłacie gotówki w placówce przekraczającej trzykrotność minimalnego wynagrodzenia — w praktyce oznacza to próg 14 418 zł. Gdy numer jest zastrzeżony, bank wstrzyma taką transakcję na 12 godzin. Cofnięcie zastrzeżenia po złożeniu dyspozycji nie skraca tego okresu; dlatego czas uruchomienia wypłaty zależy od momentu weryfikacji i obowiązującego buforu czasowego.
Praktyczne konsekwencje dla osób i gospodarstw domowych
Poradnik nie podaje konkretnej kwoty gotówki do przechowywania. Instrukcja akcentuje natomiast znaczenie posiadania banknotów w różnych nominałach — drobne nominały ułatwią płatności, gdy terminale nie będą działać lub sklep nie będzie miał reszty. Dokument wskazuje również, że tworzenie rezerwy warto rozpocząć przed wystąpieniem kryzysu, ponieważ gwałtowny wzrost popytu na gotówkę może szybko opróżnić bankomaty, a placówki mogą wymagać wcześniejszego zamówienia większych sum.
Poradnik łączy zalecenia dotyczące gotówki z ogólną radą przygotowania domowej rezerwy żywności i środków pierwszej potrzeby na minimum trzy dni. Ostatnim faktem pozostaje obowiązujący mechanizm weryfikacji PESEL przez instytucje finansowe i związane z tym ograniczenie wypłat powyżej ustawowego progu.
