| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 17 maja 1933, Warszawa |
| Śmierć | 9 sierpnia 2026 |
| Pochówek | Cmentarz Wojskowy na Powązkach, Warszawa |
| Zawód | dramatopisarz, prozaik, kompozytor, satyryk, dziennikarz, scenarzysta |
| Rodzina i pochodzenie | |
| Ojciec | Igor Newerly (pisarz) |
| Matka | Barbara z Jareckich (aktorka) |
| Pochodzenie | rosyjskie i czeskie (ze strony ojca) |
| Wykształcenie | |
| Szkoła średnia | LO Towarzystwa Przyjaciół Dzieci im. B. Limanowskiego, Warszawa (1951) |
| Studia | Filologia polska, Uniwersytet Warszawski, magisterium 1955 |
| Działalność zawodowa | |
| Teatr | współzałożyciel Studenckiego Teatru Satyryków (1954), działał do 1969; kierownik literacki Teatru Ludowego (1970–1972) |
| Radio i prasa | kierownik Redakcji Radiowego Teatru Młodych (1960–1966); redaktor naczelny "Od Nowa" (1956); reporter w Paryżu (1958–1959) |
| Najważniejsze utwory | |
| Wybrane dramaty | Anioł na dworcu; Derby w pałacu; Klik-klak; Darz Bór |
| Wybrane prozy | Licytacja; Co pan zgłasza?; Pięć minut sławy; Pan Zdzich w Kanadzie |
| Nagrody | |
| 1965 | Nagroda im. Stanisława Piętaka |
| 1967 | Nagroda Fundacji im. Kościelskich |
| 2001 | Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta; Nagroda ZAiKS-u |
| 2003 | Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski; Odznaka Honorowa Polskiego Radia S.A. |
| 2009 | Odznaka ZAiKS-u |
| 2026 | Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie) |
Jarosław Abramow-Newerly był autorem dramatów, prozy i piosenek, które pojawiały się w teatrach, radiu i telewizji. Pracował w redakcjach prasowych i radiowych, a część swojej twórczości tworzył dla Studenckiego Teatru Satyryków. W jego utworach łączyły się elementy realizmu i humoru absurdalnego.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 17 maja 1933 roku w Warszawie w rodzinie pisarza Igora Newerlego i aktorki Barbary z Jareckich. Ze strony ojca miał korzenie rosyjskie i czeskie; w rodzinie występuje postać pradziadka Józefa Neverly, związanego z carskim dworem. Mieszkał na Żoliborzu przy ul. Zygmunta Krasińskiego 16.
W 1951 ukończył Liceum Towarzystwa Przyjaciół Dzieci im. Bolesława Limanowskiego, a następnie studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1955 otrzymał magisterium. W 1954 współzałożył Studencki Teatr Satyryków i pisał dla niego skecze i piosenki; z STS był związany do 1969 roku.
Praca w radiu, prasie i działalność publiczna
W latach 1958–1959 przebywał w Paryżu jako dziennikarz i reporter Tygodnika Polskiego. W 1956 współtworzył i redagował tygodnik "Od Nowa"; w 1957 należał do kolegium redakcyjnego "Walki Młodych" oraz do Redakcji Młodzieżowej Polskiego Radia. Pełnił funkcję kierownika Redakcji Radiowego Teatru Młodych w Naczelnej Redakcji Audycji Literackich Polskiego Radia w latach 1960–1966.
W 1973 został sekretarzem Zarządu Klubu Dramatopisarzy Polskich przy Związku Literatów Polskich. 23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 intelektualistów nawołujących władze do podjęcia dialogu ze strajkującymi robotnikami. Od połowy lat 80. mieszkał na przemian w Warszawie i w Toronto; w Kanadzie współpracował z tygodnikiem polonijnym "Związkowiec", a w latach 1988–2000 pełnił w nim funkcję redaktora naczelnego.
Twórczość i najważniejsze utwory
Debiutował w 1955 roku w tygodniku "Szpilki" jako satyryk. Pierwszym zbiorem jego tekstów była publikacja Myślenie ma kolosalną przyszłość (1957), zawierająca skecze i monologi pisane dla STS. W dramatach poruszał relacje tradycji z nowoczesnością oraz zagubienie jednostki w normach społecznych; takie tematy pojawiają się w sztukach Anioł na dworcu, Derby w pałacu i Ucieczka z wielkich bulwarów.
Abramow-Newerly pisał też słuchowiska radiowe oraz teksty i muzykę do piosenek. Współpracował z takimi wykonawcami jak Tadeusz Łomnicki, Sława Przybylska czy Bohdan Łazuka. Przekłady jego utworów ukazały się w kilkunastu językach.
Wybrane publikacje i utwory autora to:
- "Licytacja" (1964)
- "Anioł na dworcu" (dramat, 1965)
- "Co pan zgłasza?" (satyry, 1977)
- "Pięć minut sławy" (słuchowiska radiowe, 1978)
- "Pan Zdzich w Kanadzie" (1991)
- "Młyn w piekarni" (2002)
Nagrody i odznaczenia
W 1965 otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka za sztukę Anioł na dworcu, a w 1967 Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za utwory teatralne. W 2001 uhonorowano go Nagrodą Literacką im. Władysława Reymonta, a w tym samym roku otrzymał Nagrodę ZAiKS-u.
W 2003 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Odznaką Honorową Polskiego Radia S.A. W 2009 przyznano mu Odznakę ZAiKS-u. W 2026 pośmiertnie nadano mu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Pochowany został na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
