Straż Miejska m.st. Warszawy prowadzi kontrole dotyczące źródeł ciepła na terenie miasta i w trakcie wizyt porównuje to, co znajduje się na posesji, z informacjami zapisanymi w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Funkcjonariusze sprawdzają urządzenia grzewcze, rodzaj stosowanego paliwa, sposób przechowywania opału oraz dokumenty związane z eksploatacją kotłowni. Kontrole mogą zostać wszczęte na podstawie zgłoszenia mieszkańca, sygnału o dymie z komina lub analizy danych w systemie.
Kogo i co mogą sprawdzać strażnicy?
Strażnicy mogą wejść na teren nieruchomości i skontrolować palenisko oraz pomieszczenia służące do przechowywania paliwa, jeżeli czynności mieszczą się w zakresie obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska. W trakcie kontroli funkcjonariusze mogą żądać okazania dokumentów potwierdzających zgłoszenie do CEEB i zapisać w protokole źródło ciepła zastane na miejscu. Gdy istnieje podejrzenie spalania niedozwolonych odpadów, służby mogą pobrać próbkę popiołu do badań.
Jakie są terminy zgłoszeń i jakie sankcje grożą za ich brak?
Przepisy nakazują zgłoszenie nowego źródła ciepła lub zmiany danych w CEEB w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia urządzenia bądź od chwili zmiany. Niezłożenie wymaganej deklaracji jest wykroczeniem i może skutkować grzywną od 20 do 5000 zł. W postępowaniu mandatowym strażnik może nałożyć karę do 500 zł, a w przypadku skierowania sprawy do sądu kara może być znacznie wyższa. Ustawa przewiduje zwolnienie z kary, gdy deklaracja zostanie złożona po terminie, ale zanim wójt, burmistrz lub prezydent dowiedział się o wykroczeniu.
Czy można utrudnić kontrolę i jakie są godziny interwencji?
Utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych może pociągnąć poważniejsze konsekwencje prawne, łącznie z odpowiedzialnością karną przewidzianą w Kodeksie karnym. Wejście na teren posesji prywatnej w celu kontroli, gdy nie prowadzi się tam działalności gospodarczej, jest dopuszczalne w godzinach 6:00–22:00. W przypadku obiektów służących działalności gospodarczej kontrola może być prowadzona przez całą dobę. Odmowa podpisania protokołu jest dopuszczalna, ale nie usuwa ustaleń zawartych w dokumencie.
Jak działa system i kto szkolony jest do jego obsługi?
Główny Urząd Nadzoru Budowlanego udostępnia w CEEB moduł przeznaczony dla osób prowadzących kontrole środowiskowe, w którym rejestrowane są zgłoszenia dotyczące kopciuchów oraz protokoły kontroli planowych i interwencyjnych. Wcześniej GUNB prowadził szkolenia dla strażników gminnych i miejskich z obsługi tego modułu. W Warszawie strażnicy korzystają też z mobilnego sprzętu do wykrywania zanieczyszczeń powietrza, w tym z pojazdu wyposażonego w czujniki PM2,5 i PM10 oraz kamerę obserwacyjną.
Roczna liczba kontroli środowiskowych realizowanych przez Straż Miejską m.st. Warszawy wynosiła ponad 6000 w ostatnich latach — w 2025 r. sporządzono 6461 protokołów, a działania były szczególnie intensywne w dzielnicach z dużą liczbą domów jednorodzinnych. W latach 2023–2024 przeprowadzono również ponad tysiąc kontroli dotyczących zakazu spalania odpadów, co przełożyło się na wykryte naruszenia i wystawione mandaty.
GUNB raportuje, że w systemie CEEB zgromadzono już miliony deklaracji i protokołów kontroli, co pozwala porównywać zgłoszone dane z faktycznym stanem urządzeń podczas kontroli. Szkolenia oraz narzędzia systemowe mają ułatwić strażnikom identyfikację niezgodności i szybkie reagowanie.
Kontrole trwają i obejmują zarówno sprawdzenie zgodności wpisu w CEEB, jak i ocenę sposobu eksploatacji urządzenia oraz rodzaju używanego paliwa.
